Nephoning ontmaskerd: waarom bijna de helft van de honing in Europa niet puur is.

Honing staat al eeuwen symbool voor puurheid, natuur en ambacht. Een product dat rechtstreeks uit de bijenkorf komt en nauwelijks menselijke tussenkomst vereist. Toch blijkt de realiteit van de hedendaagse honingmarkt minder idyllisch. Recente Europese onderzoeken tonen aan dat een aanzienlijk deel van de honing die in omloop is, niet voldoet aan wat consumenten ervan verwachten — of wettelijk mogen verwachten.

Wat is nephoning?

Nephoning is honing die niet volledig puur is, maar is vermengd met goedkope suikersiroop of op andere manieren is gemanipuleerd. Deze toevoegingen zijn bedoeld om de kostprijs drastisch te verlagen, terwijl uiterlijk, smaak en textuur van echte honing zoveel mogelijk worden nagebootst.

Voor de consument is dit vrijwel onzichtbaar. De pot oogt authentiek, de smaak is zoet en vertrouwd, en het etiket vermeldt vaak simpelweg “honing”. Toch ontbreekt de essentie: nectar die door bijen is verzameld, verwerkt en natuurlijk gerijpt.

Europees onderzoek: een verontrustend beeld

Tijdens grootschalige controles van de Europese Unie in 2021 en 2022 werd bijna de helft van de geïmporteerde honing als verdacht aangemerkt. In veel gevallen waren er sterke aanwijzingen voor vervalsing of vermenging met externe suikers.

Opvallend is dat dit percentage hoger ligt dan bij eerdere controles. Dit wijst erop dat fraudeurs hun methoden hebben verfijnd en beter weten hoe zij bestaande controletechnieken kunnen omzeilen. Honingfraude is daarmee geen marginaal probleem, maar een structurele uitdaging binnen de internationale voedselketen.

Hoe wordt honing vervalst?

De meest gebruikte methode is het toevoegen van suikerstroop, afkomstig van rijst, tarwe of suikerbiet. Deze suikers lijken chemisch sterk op natuurlijke honingsuikers en zijn daardoor lastig te detecteren.

Daarnaast wordt honing soms extreem gefilterd, waarbij alle pollen worden verwijderd. Hierdoor wordt het onmogelijk om de botanische en geografische herkomst vast te stellen. In sommige gevallen wordt zelfs herkomstinformatie bewust vaag gehouden of gemanipuleerd, zodat goedkope bulkimport als hoogwaardige honing kan worden verkocht.

Waarom traditionele tests tekortschieten

Veel klassieke analysemethoden zijn ontwikkeld in een tijd waarin honing vooral werd vervalst met maïs- of rietsuiker. Moderne fraude maakt echter gebruik van andere suikers die binnen deze tests nauwelijks opvallen.

Nieuwe technieken, zoals DNA-analyse en geavanceerde spectrometrie, bieden betere mogelijkheden om vervalsing aan te tonen. Deze methoden zijn echter kostbaar en nog niet overal standaard, waardoor een deel van de nephoning voorlopig op de markt blijft circuleren.

Gevolgen voor consument en imker

Hoewel nephoning doorgaans geen direct gezondheidsrisico vormt, zijn de gevolgen op lange termijn aanzienlijk. Consumenten betalen voor een product dat zijn waarde en authenticiteit niet waarmaakt. Eerlijke imkers worden geconfronteerd met oneerlijke concurrentie en structurele prijsdruk. En het vertrouwen in honing als natuurproduct komt onder druk te staan.

Juist voor wie bewust kiest voor kwaliteit, duurzaamheid en transparantie, is dit een zorgwekkende ontwikkeling.

Wat doet Europa tegen honingfraude?

De Europese Unie werkt aan strengere regelgeving, verbeterde analysemethoden en duidelijkere etiketteringsregels. Traceerbaarheid — van bijenstand tot pot — staat daarbij centraal. Ook wordt intensiever samengewerkt tussen lidstaten, laboratoria en anti-fraude-instanties.

Toch geldt: regelgeving alleen is niet voldoende. Echte kwaliteit vraagt ook om producenten die bewust kiezen voor transparantie, herkomst en vakmanschap.

Hoe herken je échte honing?

Voor consumenten blijft het onderscheid lastig, maar enkele principes helpen:

• Wees kritisch op extreem lage prijzen.

• Kies voor producenten die open zijn over herkomst en werkwijze.

• Geef de voorkeur aan biologisch gecertificeerde honing met aantoonbare analyses.

• Vertrouw op merken die kwaliteit onderbouwen in plaats van beloven.

Conclusie

Honing is een kostbaar natuurproduct — en juist daarom kwetsbaar voor misbruik. De recente onthullingen over nephoning maken duidelijk dat transparantie en controle geen luxe zijn, maar noodzaak. Voor wie waarde hecht aan echte honing, ligt de sleutel bij bewuste keuzes en betrouwbare herkomst.

Pure honing bestaat nog steeds. Ze vraagt alleen om zorg, respect en een compromisloze benadering van kwaliteit.